Welkom op de audiopagina van Bob

Ervaringen met het zelfbouwen van High End audio.

Zelf audio apparatuur bouwen is leuk, het geeft veel voldoening en het spaart bovendien geld uit.

Goede zelfbouw apparatuur kan zich meten met de betere merken. Voordeel is, dat je vaak zelf het geluid kunt verbeteren.

Voorop staat: wat je mooi vindt, bepaal je zelf. De één houdt van een stevig basgeluid, terwijl een ander misschien juist een meer sprankelend geluid mooi vindt. Veel luisteren naar verschillende audio combinaties dus. Schrik niet dat het behoorlijk wat tijd kost voordat je tevreden bent met je eigen geluid. Niet alleen investeren in versterker of luidsprekers, maar ook in de kabels tussen CD speler en versterker. Speakerkabels, maar ook de filtercomponenten in de speakerboxen beïnvloeden het geluid.

Verder is de luisterruimte belangrijk. Harde materialen zoals hout of steen en stucwerk wanden geven een totaal andere klankbeeld dan zachte materialen zoals vloerbedekking en gordijnen. Bij harde materialen overheerst het hoog, bij zachte materialen klinken de lage tonen sterker. Voor de meesten is de luisterruimte ook de woonkamer, dan zal in de praktijk het woongenot winnen van het luistergenot, m.a.w. de inrichting van de luisterruimte is in de meeste gevallen een gegeven.

Hieronder staat eerst de combinatie met de zelfbouwversterker. Daarna de set met Vincent versterkers.

   

Mijn audioset bestaat uit:
- Vincent SA-T1 hybride voorversterker
- Vincent SP-T100 hybride mono eindversterkers
- voorheen: BoPau model 1 versterker (zelfbouw)
- Arcam CD73 CD speler
- Pro-Ject 2Xperience platenspeler
- Benz Micro MC20EII Moving Coil element
- Trapezium 3 luidsprekerboxen (zelfbouw van Speaker en Co) upgraded met High End filters
- Monster Z1R luidsprekerkabel
- Holland Link 7 mm zilver interlink met LOK zilver connectoren
- Intertechniek Puresonic 8010 symetrische interlinks (zelfbouw)
- Kemp SNS plug

Bo-Pau versterker (zelfbouw)

De versterker is een zogenaamde gebalanceerde versterker ontworpen door Paul Langemeijer, die ook de prinplaten heeft gesoldeerd. Zelf heb ik alles aan elkaar gesoldeerd en alles in de versterkerkast gezet. De versterker heeft 2 stevige ringkerntrafo's met volledig gescheiden versterkers. Het zijn dus eigenlijk 2 mono versterkers in één kast gebouwd. Ik heb 3 ingangen gemaakt, waarvan één set gebalanceerde XLR ingangen (hieronder foto rechts) en de andere twee normale (vergulde) cinch ingangen. Voor mij klinkt deze versterker strak en sprankelend met veel details. Het ontwerp bevat zo min mogelijk componenten, waardoor het signaal zo puur mogelijk blijft. Daarom bevat het nog een handmatige Alp potmeter voor het volume. De versterker is geschikt gemaakt voor electrostaat luidsprekers, hoewel ik die zelf niet heb.

 

De oorspronkelijke versterkerkast was zwart (links), maar bij Verver Best heb ik een aluminium frontplaat naar eigen ontwerp laten maken (rechts) en zijn de wandpanelen grijs gespoten, waardoor de versterker nu een professioneel uiterlijk heeft gekregen en goed past bij de Arcam CD speler.

 

Vincent hybride voor- en eindverterkers

De BoPau versterker bleek niet geschikt voor de grote woonkamer. Hij kwam vermogen tekort. Ook zocht ik naar een "warmer" geluid, omdat de combinatie van de speakers met de Monsterkabels erg hard klonk. Na veel zoeken en luisteren kwam ik terecht bij de Vincent combinatie van hybride voorversterker met hybride mono eindversterkers (100 W bij 8 Ohm en 200 W bij 4 Ohm). Dit combineert het zachte strelende geluid van buizen met de kracht van MOSFET eindversterkers. Hert resultaat is verbluffend. Het klinkt veel dynamischer, stemmen en snare-drums springen eruit. Een heldere strakke bas en toch een strelend hoog.

Holland Link 7 mm zilver interlink

Voor de interlink tussen de voor- en eindversterkers heb ik diverse kabels geprobeerd. Het is de HL 7mm zilver interlink geworden van Holland Link met LOK zilver connectoren. Door de puur zilveren kabels klinkt het hoog veel langer door dan bij andere kabels. Bekkens sterven nu heel langzaam weg, zoals het hoort. Deze kabel laat veel details horen en zet het beeld ruimtelijk neer.

Luidspreker Trapezium 3 High End Filter uitvoering

De luidsprekers zijn van Speaker en Co en ontworpen door Titus Nissen. De Trapezium 3 past heel goed bij de BoPau versterker, omdat de Trapezium 3 de details ook duidelijk weergeeft. De luidspreker units voor het midden (van Seas) en het hoog (van Vifa) zorgen daarvoor.
Maar in ons nieuwe huis bleek het hoog vanwege de harde materialen in de woonkamer, wel èrg hoog te klinken. Op advies van Titus bleek een andere tweeter (van Scan Speak) uitkomst te bieden. Maar hij wist nog een andere aanpassing om de geluidskwaliteit nog verder op te voeren. Dat was het upgraden van het filter van de Trapezium 3.

Door het toepassen van een Tritec spoel wordt het laag strakker en steviger. De draad van deze spoel is samengesteld uit een aantal koperstrengen, waardoor de weerstand laag blijft. Voor het midden wordt de MKT condensator vervangen door een MKP condensator. Bij het hoog worden de MKP (400 V) condensatoren vervangen door MKP Plus condensatoren (800 V). Verder gaan alle koperen kabels voor het binnenwerk eruit en komen er zilveren binnenkabels in. De dikte is 4 mm2 voor midden en laag en 1,5 mm2 voor het hoog. Uiteraard wordt alles gesoldeerd met WBT zilversoldeer. Om het geheel af te maken wordt de binnenkant van de baskast voorzien van loodbitumen. Een hetelucht verfstripper is hierbij onontbeerlijk om de bitumen zacht en soepel te maken, zodat je het zo vlak tegen de wand kan plakken. Om het tegen de wanden te fixeren, heb ik de loodbutumen met brede O-ringen tegen de wanden geschroefd.

De nieuwe filtercomponenten zijn aanzienlijk groter dan de oude. Dus moest er een nieuwe grondplaat komen. Daarvoor is een stijve 15 mm multiplex houten platen gebruikt van 30 x 12 cm. Eerst een lay-out bedenken van de nieuwe componenten. Hierbij rekening houden dat alle spoelen zover mogelijk van elkaar af staan en zodanig van richting dat de onderlinge beïnvloeding minimaal is. De oplossing was om de filterdelen van laag en midden aan de uiteinden te plaatsen met het hoog daartussenin. De spoel van het hoog komt dan gekanteld op de grondplaat. Alle componenten zijn met een flinke dot hete lijm vastgezet, wat tevens dienst doet als demping. Voor de zekerheid is iedere component vastgezet met 2 tie-wraps. Dat betekent vooraf alle gaatjes boren, waar de tie-wraps doorheen gaan. Om tijdens het monteren geen -domme- fouten te maken, is vooraf de comlete montage stap voor stap op papier gezet.

Het voorbereiden en bedenken hoe het nieuwe filter in elkaar gezet moest worden, nam meer dan een week in beslag. Per filter duurde het bouwen zo´n uur of vier (een hele avond). Het monteren in de luidsprekerboxen nam een hele zaterdag in beslag, inclusief loodbitumen.

Bepalen van de nieuwe lay-out op de houten grondplaat

 

Alle filtercomponenten gesoldeerd, vastgelijmd en iedere component met 2 tie-wraps vastgezet

 

Het oude en het nieuwe filter, duidelijk is te zien dat de nieuwe condensatoren veel groter zijn. Ook de nieuwe Tritec spoel met de rode koperstrengen is groter dan de oude spoel.

 

De plaat loodbitumen en de zilveren binnenkabels, die gedraaid zijn om storingen te minimaliseren.

 

De Scan Speak tweeter en het uiteindelijke resultaat: een Trapezium 3 High End Filter uitvoering

 

En dan het spannende moment: de luidsprekers aansluiten, voorzichtig de volumeknop een klein eindje opendraaien, een korte angstige gedachte dat je misschien wel een fout gemaakt hebt met solderen. Er komen gelukkig geen vreemde geluiden uit. Dan het volume verder open en het eerste nummer "Shy Boy" van de CD "Piece by Piece" van Katie Melua klinkt uit de luidsprekerboxen. Al bij de eerste klanken hoor ik verschil. De bas klinkt inderdaad strak, zonder te overheersen. Het midden en hoog sprankelt de kamer in. Alsof Katie voor de boxen in de kamer staat. Dat was hiervóór ook wel, maar nu klinkt haar stem veel ruimtelijker, alsof het geluid niet uit een punt komt, maar uit een drie-dimensionaal gebiedje. Veel krachtiger. En dan die dynamiek! Een uithaal van haar stem klinkt nu veel dynamischer, veel natuurlijker. Kortom, het upgraden van het filter heeft wel wat gekost, maar het resultaat is meer dan de moeite waard gebleken.

Platenspeler Pro-Ject 2Xperience.

De platenspeler is van Pro-Ject met een Benz-Micro MMC element. Deze speler is bijzonder fraai van uiterlijk en nog enigzins betaalbaar. De phono-voorversterker is ook van Pro-Ject. Aan deze combinatie zijn nog geen hoge eisen gesteld, het belangrijkste was om een platenspeler aan te sluiten, want op zolder stonden twee kratten met LP's die nog zeker de moeite waard zijn. Het is verbazend om te horen hoe goed die "oude" LP's nog klinken! Bovendien zijn er nu veel audiofiele LP's te koop, bijvoorbeeld op platenbeurzen.

Informatie

Klik hier als je vragen hebt over deze audiopagina

DJ Moggré.

Tegenwoordig kan ook de moderne dj niet meer zonder platenspeler, maar dan wel met een heel ander gebruiksdoel. Meestal wordt een direct-drive gebruikt, zodat platen direct op toeren draaien, is het toerental instelbaar en moet je kunnen `scratchen`, dus de LP met de hand heen en terug draaien. Yvonne's jongste zoon Maarten, heeft van het mixen zijn hobby gemaakt en speelt op verzoek op feesten en verjaardagen. Muzieksoort naar eigen keuze in te vullen. Hij heeft ook een uur gedraaid op het grote personeelsfeest van Nuon in Amsterdam.

Klik hier voor meer informatie over DJ Moggré.